عضو انجمن دوستداران ميراث فرهنگي دزفول گفت: كتها (kat) در دزفول حفرههاي غار مانندي در دل صخره هستند كه براي فرار از گرماي طاقتفرساي تابستان مورد استفاده مردم بوده است.
محمد آذركيش در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در خوزستان بيان كرد: از اين كتها در طول مسير رودخانه دز زياد ديده ميشود.
وي افزود: ديواره كتها ارتفاعي بين 2 تا چهار متر داشته و سقف آنها به وسيله سنگهاي ريز و درشت كه به شكل طبيعي زمين ميباشند، تزيين شدهاند. دراسكايا، شرقشناس روس، كلمه كت را به معناي كندن ترجمه كرده است.
او خاطرنشان كرد: اين موضوع كه كتها در چه زماني توسط چه كساني حفر شدهاند به طور كامل مشخص نشده اما آن چه مسلم است اين كه در گذشته مردم دزفول براي فرار از گرماي طاقتفرساي هواي حدود 50 درجه تابستان و هم چنين استفاده از آب رودخانه دز، شنا كردن در آن و لذت بردن از محيط به اين فضاهاي خالي موجود در صخرههاي مجاور رودخانه پناه ميآوردهاند.
آذركيش گفت: امروزه نيز تعداد بسياري از مردم حتي از شهرهاي مجاور در تابستان به اين محل آمده و ساعاتي از شبانهروز را درون اين كتها وكنار آب ميگذرانند.
وي ادامه داد: با نزديك شدن به فصل گرم سال خانوادههايي كه كت در اختيار دارند همانند خانه تكاني ايام نوروز آنها را براي استفاده آماده ميكنند. در ايام نوروز اين كتها جاذبههاي خاصي را براي مهمانان نوروزي به همراه دارند زيرا تا به حال با اين محلهاي ويژه آشنا نبودهاند.
عضو انجمن دوستداران ميراث فرهنگي دزفول توضيح داد: هم چنين بايد آور شد كه در زمانهاي گذشته افرادي با عنوان ميراب يا آبسالار وظيفه كنترل ورودي به تونلهاي آبرساني و شبكههاي آبياري زيرزميني آن زمان شهر دزفول را بر عهده داشتهاند كه اين افراد از كتها براي اقامت در كنار دهانه ورودي آب به شبكه آبرساني كه در زبان محلي به قنات معروفاند، استفاده ميكردند.
او يادآور شد: معروفترين كت دزفول كه در مثلهاي دزفولي نيز آورده ميشود "كت حاج فرج" نام دارد. دهانه كت حاج فرج از ديگر كتها بزرگتر و متمايزتر است و گفته ميشود كه باني و سازنده اين كت شخص خيري به نام حاج فرجالله بوده كه در ابتدا آن را براي طلاب ساخته تا در فصل تابستان براي درس خواندن در مضيفه نباشند. اين كت بعدها به يك استراحتگاه عمومي تبديل شد زيرا در آن زمان براي ورود به كت نيازي به گرفتن اجازه از ديگران نبوده است.
آذركيش گفت: در برخي مواقع مردم دزفول از بزرگي دهانه كت حاج فرج اين شهرستان براي تشبيههاي خود استفاده ميكنند به اين نحو كه گاهي دهان بزرگ افراد را به گشادي و بزرگي اين كت تشبيه ميكنند! هم چنين هنگامي كه كسي خميازه ميكشد به طنز و شوخي به وي ميگويند دهانش مثل كت حاج فرج است!
